دکتر حجت الاسلام محمد زارعی عضو شورای عالی گروه خانواده پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در گفت و گو با خبرنگار پایگاه خبری حیات، درباره فرزند پروری اظهار کرد: در علم روانشناسی، برای تربیت نسل نوپا دو مولفه اساسی وجود دارد. این دو مولفه مسئولیت دهی و پاسخدهی مناسب هستند. مسئولیت دهی مناسب شامل مسئولیت دادن به فرزند، نظارت و کنترل و پاسخدهی مناسب شامل رفع نیازهای جسمانی و عاطفی فرزند توسط والدین است.
عضو شورای عالی گروه خانواده پژوهشگاه حوزه و دانشگاه ادامه داد: سه سبک تربیتی از این دو مولفه به وجود می آید. سبک اول دارای پاسخدهی زیاد و مسئولیت دهی کم و سبک دوم مسئولیت دهی زیاد و پاسخدهی کم است که در هیچکدام، تعادل وجود ندارد.
وی با اشاره به سبک های فرزند پروری بامریند، افزود: سبک سوم که بهترین سبک برای تربیت فرزندان است، سبک مقتدرانه نام دارد که در آن، پاسخدهی و مسئولیت پذیری بالا است. به این معنا که به فرزندان مسئولیت مناسب می سپاریم و علاوه بر نظارت، به نیازهای عاطفی و جسمانی آنها نیز پاسخ مناسبی می دهیم، بنابراین تعادل رعایت می شود.
وی درباره سبک تربیتی اسلامی گفت: سبک تربیتی اسلامی، به عنوان «سبک فرزند پروری مسئولانه» شناخته می شود که به همان دو مولفه مسئولیت دهی و پاسخدهی مناسب اشاره می کند.
حجت السلام زارعی گفت: برای تربیت یک نسل رشد یافته، نیاز به «عشقِ قاطع» داریم. یعنی هم عشق و هم قاطعیت در فرزند پرورری وجود داشته باشد.
دکتر زارعی ادامه داد: در گذشته، سبک فرزند پروری سختگیرانه رواج داشت. به این معنا که مسئولیت دهی زیاد و پاسخدهی کم بود. در حال حاضر برعکس این اتفاق رقم خورده است. یعنی سبک سهلگیرانه انتخاب شده که در آن مسئولیت دهی کم و پاسخدهی بیشتر شده است. این دو سبک توصیه نمی شود زیرا مشکلات اجتماعی زیادی به بار می آرود.
وی درباره بهترین و بدترین سبک فرزند پروری افزود: بهترین سبک فرزند پروری سبک مقتدرانه است اما باید توجه داشت که سبک سختگیرانه، تبعات کمتری نسبت به سبک سهلگیرانه دارد. فرزندانی که به سبک سهلگیرانه بزرگ می شوند، در زندگی اجتماعی آسیب زیادی می بینند زیرا به اندازه کافی رشد نیافته اند و قواعد اخلاقی برایشان درونی نشده است و نمی توانند پایبند اصول اخلاقی باشند.
عضو شورای عالی گروه خانواده پژوهشگاه حوزه و دانشگاه گفت: در نتیجه ما شاهد هستیم که نسل جدید توقعات زیادی دارند و مسئولیت پذیر نیستند. ناکامی بهینه، محدودیت هایی است که باید بچه ها با آن مواجه شوند و بپذیرند تا در آینده بتوانند ندر برابر انجام کارهای خلاف و گناه شرعی نیز مقاومت کنند.
وی ادامه داد: در دوران انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، سبک فرزند پروری سختگیرانه رواج داشت. به همین دلیل فرزندان آن نسل بسیار مسئولیت پذیر و رشد یافته بودند که شهدا و ایثارگران نتیجه همان تربیت هستند.
حجت السلام زارعی با اشاره به کتابی که در انتشارات حوزه علمیه به چاپ رسیده است، افزود: من کتابی به عنوان «مهر و اقتدار در خانواده» درباره مسئولیت والدین نسبت به مسئولیت دهی و پاسخدهی نوشته و در آن اشاره کرده ام که مادر باید پاسخدهی و پدر مسئولیت دهی را انجام دهد.
دکتر زارعی ادامه داد: در حال حاضر چالشی در زندگی های امروزی وجود دارد که مادر باید منبع آرامش و محبت خانواده باشد، اما به دلیل نبود پدر، نقش مسئولیت دهی را پذیرفته و پدر به دلیل خستگی های بعد از کار، تنها پاسخدهی را انجام می دهد که این تغییر جایگاه ها مشکلاتی را در پی خواهد داشت.
عضو شورای عالی گروه خانواده پژوهشگاه حوزه و دانشگاه گفت: شهدا به عنوان الگوهای تربیت اسلامی دارای باورهای دینی خاصی بودند که نشان از تعادل در رشد آنهاست. بعد از دست یافتن به تعادل در تربیت و رشد کافی، نیاز به الگوگیری از شهدا برای رسیدن به تعالی خواهیم داشت. اما در حال حاضر مشکل ما نداشتن تعادل است که به رشد و تعالی منجر نمی شود.
وی درباره راه حل رفع این چالش افزود: در نتیجه باید سبک فرزند پروری مسئولانه به والدین آموزش داده شود و سپس برای مراحل بعدی که رسیدن به تعالی است، از شهدا برای تعالی رشد، الگوگیری انجام شود. نتیجه تعادل و تعالی همان چیزی است که دین از انسان انتظار دارد تا به حیات طیبه دست پیدا کند.
دکتر زارعی ادامه داد: در سبک فرزند پرورری مسئولانه، تعالی گرایی با تعادل همزمان است که نتایج بهتری را در پی خواهد داشت. اما طبیعتا تعادل در سنین کودکی انجام می شود و سپس تعالی گرایی تکمیل کننده و در ادامه راه خواهد بود.
مبینا آقاخانی
